Bài giảng Ngữ văn 6 - Bài 7: Thế giới cổ tích - Trường THCS Cấp Tiến - Bạch Đằng

 BÀI 7 – THẾ GIỚI CỔ TÍCH ĐỌC VĂN BẢN VÀ THỰC 
 HÀNH TIẾNG VIỆT TRI THỨC NGỮ VĂN:
 Truyện cổ tích * Truyện cổ tích: loại truyện dân gian kể về cuộc đời của 
một số kiểu nhân vật quen thuộc :
 - Nhân vật bất hạnh (như: người mồ côi, người con riêng, 
 người em út, người có dạng xấu xí, );
 - Nhân vật dũng sĩ và nhân vật có tài năng lạ ;
 - Nhân vật thông minh và nhân vật ngốc nghếch ;
 - Nhân vật là động vật (con vật biết nói năng, hoạt động, 
 tính cách như con người).
 Truyện cổ tích thường có yếu tố hoang đường, thể 
 hiện ước mơ, niềm tin của nhân dân về chiến thắng cuối 
 cùng của cái thiện đối với cái ác, cái tốt đối với cái xấu, 
 sự công bằng đối với sự bất công. Tiết – Văn bản: THẠCH SANH (Truyện cổ tích)
 Em hãy phân biệt thể loại truyền thuyết và cổ tích!
Giống nhau: 
- Đều có yếu tố tưởng tượng kì ảo.
- Đều có sự ra đời thần kì và tài năng phi thường 
Khác nhau: 
 Truyền thuyết Cổ tích
 - Kể về các nhân vật sự kiện - Kể về cuộc đời của các nhân 
 lịch sử vật nhất định .
 - Thể hiện cách đánh giá của - Thể hiện ước mơ, quan niệm 
 nhân dân đối với những nhân của nhân dân về cuộc đấu tranh 
 vật, sự kiện lịch sử được kể. giữa cái thiện và cái ác 
 - Tin câu chuyện có thật - Coi là câu chuyện không có 
 thật. THẠCH SANH 
 (Truyện cổ tích) Phần I: ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN: Tiết – Văn bản: THẠCH SANH (Truyện cổ tích)
I. Tìm hiểu chung:
 1. Đọc, tìm hiểu chú thích:
 a. Đọc:
Giọng đọc gợi không khí cổ tích, chậm rãi, sâu 
lắng, phân biệt các giọng kể và giọng nhân vật, 
nhất là giọng Lý Thông. Tiết – Văn bản: THẠCH SANH (Truyện cổ tích)
 b. Chú thích:
 Cột A Cột B
 Nước bị phụ thuộc phải phục tùng 
thiên thần nước khác (mạnh hơn)
 Con trai vua, người được chọn sẵn để 
 thái tử nối ngôi vua.
 Thần trên trời (thiên: trời, ngược với 
quận công địa” đất). 
 nước Tước công (tước được nhà vua phong), 
 chư hầu bậc thứ hai sau Quốc công
Xét về nguồn gốc, các từ trên thuộc lớp từ nào?
 Từ Hán Việt Quan sá t những bức tranh sau và kể tóm tắt truyện Thạch Sanh
 Tiết – Văn bản: THẠCH SANH (Truyện cổ tích)
• Sự việc: 
- Thạch Sanh ra đời và được dạy các phép thần thông.
- Thạch Sanh gặp Lí Thông, kết nghĩa anh em, nhận đi 
 canh miếu thần thay Lí Thông.
- Thạch Sanh giết chằn tinh, bị Lí Thông cướp công.
- Thạch Sanh giết đại bàng cứu công chúa.
- Thạch Sanh bị bỏ ngục, được giải oan, lấy công chúa.
- Thạch Sanh đánh tan quân 18 nước chư hầu.
- Thạch Sanh nối ngôi vua.
? Với các sự việc trên, em hãy kể tóm tắt 9- 10 câu? Tiết – Văn bản: THẠCH SANH (Truyện cổ tích)
Bố cục văn bản “Thạch Sanh” có thể chia làm mấy phần? Nội 
dung mỗi phần là gì?
P1 (Ngày xưa thần thông): kể về sự ra đời của 
 Thạch Sanh. 
P2 (Một hôm quận công): Thạch Sanh bị mẹ 
 con Lý Thông lừa đi canh miếu thờ và bị 
 cướp công.
P3 (Vua có bọ hung): Thạch Sanh giết đại 
 bàng cứu công chúa và giải oan cho mình.
P4 (phần còn lại): Thạch Sanh chiến thắng 
 quân sĩ 18 nước chư hầu và lên làm vua. Tiết – Văn bản: THẠCH SANH (Truyện cổ tích)
I. Tìm hiểu chung:
II. Tìm hiểu chi tiết:
1. Xuất thân và ý nghĩa các chi tiết kì ảo:
 a. Nguồn gốc xuất thân:
 Tìm trong văn bản 
 những chi tiết chỉ sự 
 ra đời của Thạch 
 Sanh! Tìm hiểu sự ra đời của Thạch Sanh, em thấy:
 - Có gì bình thường ? Có gì khác thường ?
 a. Nguồn gố c xuất thân 
 Biǹ h thường Khá c thường
 - Là Thái Tử con Ngọc 
 - Sinh ra trong một gia đình Hoàng sai xuống đầu thai.
 nghèo, tốt bụng.
 - Mẹ mang thai nhiều năm mới 
 - Mồ côi, sống bằng nghề kiếm sinh 
 củi. - Được thần dạy võ nghệ và 
 - Sống trong túp lều cũ dưới phép thần thông.
 gốc đa. => Tô đậm tính chất kì lạ, đẹp 
 đẽ cho nhân vật, làm tăng sức 
 => Cuộc đời, số phận ngươi 
 ̀ hấp dẫn của truyện. Bá o hiêụ 
 dung si ̃ gần gũi với nhân dân 
 ̃ TS sẽ lâp̣ nhiều chiến công 
 lao động
 hiển há ch
  Xuất thân cao quý nhưng sống nghèo khó, lương thiện. Tiết – Văn bản: THẠCH SANH (Truyện cổ tích)
 Kể về sự ra đời vừa khác thường vừa bình thường đó của 
Thạch Sanh, nhân dân muốn thể hiện quan niệm gì về 
người anh hùng dũng sĩ ?
 Người dũng sĩ là người có tài phi thường 
 khi mới được sinh ra, có thể diệt trừ được 
 cái ác, lập được chiến công. Tiết – Văn bản: THẠCH SANH (Truyện cổ tích)
Có ý kiến cho rằng: Thạch Sanh là người dũng sĩ 
rất gần gũi với nhân dân, có cội nguồn từ nhân 
dân lao động. Theo em, ý kiến đúng hay sai? Vì 
sao? 
 Ý kiến đó đúng.
 Vì Thạch Sanh là con của vợ chồng nông dân 
tốt bụng, sống nghèo khổ cô đơn trong túp lều, 
hằng ngày kiếm củi sống qua ngày 
 => Thạch Sanh gần gũi với nhân dân và trở 
thành người anh hùng của nhân dân. b. Ý nghĩa các chi tiết kì ảo:
 Hoàn thành bảng sau!
 Đặc điểm/ý nghĩa Đặc điểm/ý nghĩa
 Chằn tinh: Một yêu quái khổng Đàn thần: Là nhạc cụ 
 lồ, có sức mạnh ghê gớm, lại đồng thời là vũ khí.
 biết tàng hình, lắm phép lạ, → Đại diện cho tình 
Con người đời khiếp sợ, vua quan Đồ yêu, công lí, nhân đạo, hoà 
vật chịu bó tay. vật bình.
 Đại bàng: Ở hang sâu bí mật, có Niêu cơm: Hàng vạn 
 mỏ sắc, vuốt nhọn, có sức mạnh 
 người ăn mãi không hết.
 ghê gớm, quắp công chúa đi 
 trước mặt bá quan văn võ và các Lòng nhân đạo, đoàn 
 anh tài trong thiên hạ. kết, hòa bình.
 => Đại diện cho cái ác, gieo rắc => Góp phần tô đậm vẻ 
 nỗi kinh hoàng và gây tai họa cho đẹp kì diệu của truyện, 
 người dân, đồng thời giúp Thạch 
 Sanh thể hiện phẩm chất của thể hiện tấm lòng cao 
 người dũng sĩ. đẹp của Thạch Sanh. 2. Hai nhân vật Thạch Sanh và Lý Thông:
Liệt kê vắn tắt các chi tiết (tiêu biểu) miêu tả hành động của Thạch Sanh và Lý 
Thông, từ đó rút ra nhận xét về đặc điểm tính cách của hai nhân vật!
 Thạch Sanh Lý Thông
- Giết chằn tinh. - Lừa Thạch Sanh đi canh miếu thờ, 
- Diệt đại bàng cướp công.
- Cứu thái tử con vua thủy tề. - Nhờ Thạch Sanh tìm hang ổ đại 
- Gảy đàn trong ngục giam. bàng, ám hại, cướp công.
- Vạch mặt mẹ con Lý Thông, tha tội - Về quê, bị sét đánh, bị biến thành bọ 
chết cho họ, cưới công chúa. hung.
- Dùng cây đàn để đánh đuổi quân 
xâm lược.
- Ban niêu cơm thần.
- Nối ngôi vua.
→ Thật thà, nhân hậu, dũng → Độc ác, mưu mô, xảo quyệt, 
cảm, không màng vật chất; đại tham lam, vong ân bội nghĩa
diện cho chính nghĩa, lương 
thiện Kết thúc truyện 
 thể hiện niềm tin,
 ước mơ gì của
 Em hãy nêu nhân dân?
 truyện kết thúc 
 như thế nào?
Mẹ con Lí Thông bị sét đánh 
hóa kiếp thành bọ hung
 - Niềm tin vào công lí xã hội.
 - Ước mơ về sự đổi đời.
Thạch Sanh lên ngôi vua
 èKết thúc có hậu phổ biến 
 trong truyện cổ tích như :
 Cây khế, Tấm Cám... (?) Trong truyện cổ tích các nhân vật như Thạch Sanh 
tượng trưng cho điều gì, còn các nhân vật như Lí Thông 
tượng trưng cho điều gì?
- Điều thiện và điều ác.
(?) Kết cục này đã biểu hiện quan niệm nào của 
nhân dân về công lí xã hội ?
- Cái ác nhất định bị trừng trị, chiến thắng 
cuối cùng thuộc về cái thiện. Đó là ước mơ, 
là niềm tin của nhân dân về lẽ công bằng.