Bài giảng Khoa học tự nhiên 7 - Bài 34: Vận dụng hiên tượng cảm ứng ở sinh vật vào thực tiễn - Trường THCS Cấp Tiến - Bạch Đằng

 BÀI 34: VẬN DỤNG HIỆN TƯỢNG CẢM ỨNG
 Ở SINH VẬT VÀO THỰC TIỄN
Vì sao khi trồng các loài cây thân leo như mướp, bầu, bí, 
thiên lí, người trồng thường phải làm giàn cho cây? Nhiều loài cây xanh không có mắt nhưng chúng có thể nhận ra 
và bám vào giá thể, không có giác quan chúng vẫn nhận nhận ra 
được ánh áng sáng và bóng tối. Nhiều động vật có hành vi kiếm 
mồi và tự vệ vô cùng linh hoạt. Thậm chí, chúng còn có thể dự 
đoán những thay đổi từ môi trường và có phản ứng đề phòng hay 
thích ứng từ rất sớm, Con người đã ứng dụng hiện tượng cảm 
ứng ở sinh vật vào cuộc sống như thế nào? Để tìm hiểu rõ hơn về 
vấn đề này, chúng ta sẽ cùng nhau đi tìm hiểu trong bài học ngày 
hôm nay: Bài 34: Vận dụng hiện tượng cảm ứng ở sinh vật 
vào thực tiễn. I. Ứng dụng hiện tượng cảm ứng ở sinh vật trong trồng trọt
Quan sát Hình 34.1 – Làm trụ bám cho cây hồ tiêu, đọc thông tin mục 
I SGK tr.141, 142 và trả lời câu hỏi:
+ Nêu một số ứng dụng hiện tượng cảm ứng ở sinh vật trong trồng 
trọt?
+ Cho ví dụ cụ thể?
- Một số ứng hiện tượng cảm ứng ở sinh vật trong trồng trọt:
+ Thực vật: ứng dụng tính hướng sáng, hướng nước, hướng chất dinh 
dưỡng, để có chế độ chiếu sáng, tưới nước, bón phân, làm giàn, 
à Tạo điều kiện cho cây trồng sinh trưởng nhanh, phát triển tốt, đáp 
ứng nhu cầu khác của con người.
Ví dụ: Làm trụ cho cây hồ tiêu dựa trên hiện tượng cảm ứng hướng 
tiếp xúc giúp cho cây sinh trưởng nhanh, phát triển tốt, cho năng suất 
cao
+ Động vật: lợi dụng tập tính của các động vật gây hại cho cây trồng 
như bướm, bọ xít, châu chấu, để tìm cách xua đuổi và tiêu diệt 
chúng, bảo vệ mùa màng. Quan sát hình 34.2 và hoàn thành nội dung theo mẫu Bảng 34.1
 Hiện tượng cảm Biện pháp ứng 
 Tên sinh vật Lợi ích
 ứng dụng dụng
 Côn trùng hại cây trồng 
 ? ? ?
 (bướm, bọ xít, .)
 Chim ? ? ?
Tên sinh vật Hiện tượng cảm Biện pháp ứng Lợi ích
 ứng dụng dụng
Côn trùng hại cây Hướng sáng Thu hút côn Tiêu diệt bướm và các 
trồng (bướm, bọ trùng vào bẫy loài côn trùng hại cây 
xít, .) trồng
Chim Bỏ chạy khi thấy Sử dụng bù Xua đuổi chim phá hoại 
 người nhìn dọa chim mùa màng Lấy thêm các ví dụ về việc ứng dụng hiện tượng cảm ứng 
 trồng trọt?
- Ví dụ về việc ứng dụng hiện tượng cảm ứng trồng trọt:
+ Trồng cây ở nơi có ánh sáng mọi phía để cây phát triển đều.
+ Làm giàn cho các loại thân leo (mướp, bầu, bí). II. Tìm hiểu ứng dụng hiện tượng cảm ứng ở sinh vật trong 
 chăn nuôi
 Quan sát Hình 34.3 - Ứng dụng hiện tượng cảm ứng trong chăn 
 nuôi, đọc thông tin mục 2 và trả lời câu hỏi: Nêu các ví dụ hiện 
 tượng cảm ứng hoặc tập tính của động vật trong chăn nuôi mà em 
 biết.
- Ví dụ:
+ Gõ mõ để trâu bò về chuồng đúng giờ.
+ Dùng đèn để thu hút một số loài hải sản.
+ Vỗ tay gọi cá đến.
+ Huấn luyện động vật phục vụ trong chăn nuôi (huấn luyện chó chăn cừu).
+ Trong chăn nuôi gà, bố trí trong một chuồng nuôi 2 gà trống và nhiều gà mái. 
Dùng tiếng gọi bập bập khi cho gà ăn.
+ Dạy hổ, voi, khỉ làm xiếc, dạy cá heo lao qua vòng trên mặt nước (giải trí).
+ Dạy chó, chim ưng săn mồi (săn bắn).
+ Sử dụng chó để phái hiện ma túy và bắt kẻ gian (an ninh quốc phòng,...) II. Tìm hiểu ứng dụng hiện tượng cảm ứng ở sinh vật trong học tập và đời 
sống
 Nêu các thói quen (tập tính) của bản thân và cho biết thói quen nào là tốt, 
 thói quen nào là không tốt?
 - Một số thói quen tốt: ngủ sớm và thức dậy đúng giờ, đọc sách, tập thể dục 
 buổi sáng, chấp hành luật an toàn giao thông, 
 - Một số thói quen không tốt: thức khuya, ngủ dậy muộn, không làm bài tập 
 trước khi đi học, vượt đèn đỏ, 
 - Tập tính được ứng dụng trong học tập: thường xuyên ôn bài và làm bài tập 
 nhiều lần để năm chắc kiến thức, ghi nhớ đươc lâu.
 - Muốn tạo được thói quen tập thể dục buổi sáng, cần luyện tập thực hiện đều 
 đặn hằng ngày, không nên bỏ buổi nào, tập vào một khung giờ nhất định.
 - Để bỏ thói quen ngủ dậy muộn, cần đặt báo thức vào thời điểm mong muốn, 
 thực hiện liên tiếp trong nhiều ngày. Sau một thời gian, cơ thể sẽ hình thành thói 
 quen thức dậy đúng giờ ngay cả khi không đặt báo thức. Luyện tập 
 PHT số 1. Ghép các hiện tượng cảm ứng của vật nuôi (ở cột 
A) với lợi ích đối với con người (ở cột B) cho phù hợp:
 A. Hiện tượng cảm ứng B. Lợi ích đối với con người
1. Ăn ngủ đúng giờ a. Giảm công sức kêu gọi, tránh lãng phí và quản 
 lí được nguồn thức ăn.
2. Đi vệ sinh đúng chỗ b. Giúp vật nuôi hình thành thói quen tốt, nhờ đó 
 chúng sinh trưởng và phát triển tốt hơn.
3. Nghe hiệu lệnh là về c. Hạn chế sự mất vệ sinh và giảm sức công sức 
chuồng vệ sinh chuồng trại.
4. Nghe hiệu lệnh là đến ăn d. Giúp người chăn nuôi giảm công sức lùa vật 
 nuôi về chuồng. PHT số 2. Con người đã vận dụng những hiểu biết về hiện tượng cảm ứng 
ở sinh vật để có những ứng dụng trong đời sống. Hãy cho biết con người đã ứng 
dụng các hiện tượng cảm ứng trong bảng vào đời sống như thế nào?
 Hiện tượng cảm ứng Ứng dụng của con người
 Tính hướng sáng của côn trùng gây hại 
 Tính hướng sáng của cá 
 Chim di cư về phương nam tránh rét 
 Rễ cây tránh xa hóa chất độc hại với nó 
 Chim yến cư trú và làm tổ ở những nơi 
 ánh sáng rất yếu. Hiện tượng cảm ứng Ứng dụng của con người
Tính hướng sáng của côn trùng Dùng đèn để bẫy côn trùng
gây hại
Tính hướng sáng của cá Dùng đèn để thu hút cá trong đánh bắt
Chim di cư về phương nam tránh Nhận biết sự thay đổi về thời tiết
rét
Rễ cây tránh xa hóa chất độc hại Phát hiện vùng đất nhiễm chất độc
với nó
Chim yến cư trú và làm tổ ở Làm nhà nuôi có ánh sáng rất yếu để 
những nơi ánh sáng rất yếu. chim yến cư trú và làm tổ. Bài tập 1. Đọc sách là một thói quen tốt, đây là tập tính học được 
ở người. Em hãy vận dụng kiến thức về cảm ứng ở sinh vật, xây 
dựng các bước để hình thành thói quen này cho bản thân.
 Để hình thành thói quen đọc sách, cần lặp đi lặp lại các bước 
 sau:
 - Bước 1: chọn sách mình yêu thích.
 - Bước 2: Chọn thời gian đọc phù hợp.
 - Bước 3: Đọc hằng ngày vào thời gian đã chọn.
 - Bước 4: Tự đánh giá thói quen đọc sách của cá nhân. Bài tập 2. Khi nuôi gà, vịt, người nông dân chỉ cần dùng tiếng gọi 
quen thuộc là gà, vịt từ xa đã chạy về ăn. Tập tính này của vật nuôi 
có lợi cho sinh vật và cả người chăn nuôi. Em hãy nêu cách thức 
hình thành tập tính trên cho vật nuôi.
Để hình thành tập tính nghe hiệu lệnh về ăn, người chăn nuôi nên 
làm như sau:
- Gọi vật nuôi vào những thời điểm nhất định (mỗi lần gọi bằng 
tiếng gọi giống nhau), khi vật nuôi đến thì cho ăn.
- Vào những ngày sau, cũng gọi và cho ăn vào thời điểm đó và chỉ 
cho cho ăn khi gọi.
- Sau nhiều ngày được cho ăn chỉ khi được gọi (bằng một âm 
thanh quen thuộc), vật nuôi sẽ có tập tính nghe tiếng gọi là chạy 
về ăn.