Bài giảng Khoa học tự nhiên 8 (Kết nối tri thức) - Bài 20: Hiện tượng nhiễm điện do cọ xát - Trường THCS Đông Tây Hưng

 Bài 20. HIỆN TƯỢNG 
NHIỄM ĐIỆN DO CỌ XÁT BÀI 20: HIỆN TƯỢNG NHIỄM ĐIỆN DO CỌ XÁT
 I II
 Giải thích sơ lược 
 Vật nhiễm điện về sự nhiễm điện 
 do cọ xát BÀI 20: HIỆN TƯỢNG NHIỄM ĐIỆN DO CỌ XÁT
 I Vật nhiễm điện 单击此处添加目录BÀI 20: HIỆN TƯỢNG NHIỄM ĐIỆN DO CỌ XÁT
 I. Vật nhiễm điện
Thí nghiệm 1 
 Tiến hành:
 Chuẩn bị:
 - Đưa chiếc đũa nhựa lại gần các mẩu 
- Một chiếc đũa bằng nhựa, một giấy (Hình 20.1), có hiện tượng gì xảy 
chiếc đũa bằng thuỷ tinh ra không?
- Một mảnh vải len (hoặc dạ) và Trả lời
một mảnh vải lụa. - Ban đầu, đưa chiếc đũa nhựa lại gần 
- Một số mẩu giấy vụn. các mẩu giấy, ta thấy không có hiện 
 tượng gì xảy ra. 单击此处添加目录BÀI 20: HIỆN TƯỢNG NHIỄM ĐIỆN DO CỌ XÁT
 I. Vật nhiễm điện
 Trả lời
 Tiến hành:
 - Khi cọ chiếc đũa nhựa vào 
 - Cọ chiếc đũa nhựa vào mảnh vải len (hoặc dạ) sau đó 
 mảnh vải len (hoặc dạ) sau đó đưa lại gần các mẩu giấy vụn, 
 đưa lại gần các mẩu giấy vụn, ta thấy đũa nhựa hút các mẩu 
 quan sát hiện tượng xảy ra. giấy vụn làm các mẩu giấy vụn 
 - Làm thí nghiệm tương bám vào đầu của đũa nhựa.
 tự, thay đũa nhựa bằng - Khi làm thí nghiệm với 
 đũa thủy tinh được cọ xát đũa thủy tinh ta cũng 
 vào mảnh vải lụa, quan quan sát được hiện tượng 
 sát hiện tượng xảy ra. tương tự như đũa nhựa. 单击此处添加目录BÀI 20: HIỆN TƯỢNG NHIỄM ĐIỆN DO CỌ XÁT
I. Vật nhiễm điện
Kết luận:
 - Làm cho một vật nhiễm điện bằng cách cọ xát. 
 - Vật nhiễm điện có khả năng hút các vật nhỏ 
 nhẹ. Vật nhiễm điện còn được gọi là vật mang 
 điện tích. 单击此处添加目录BÀI 20: HIỆN TƯỢNG NHIỄM ĐIỆN DO CỌ XÁT
I. Vật nhiễm điện
 Thí nghiệm 2
 Chuẩn bị:
 - Hai đũa nhựa và một đũa thuỷ tinh.
 - Mảnh vải len (hoặc dạ) và mảnh vải lụa.
 - Giá thí nghiệm và dây treo. 单击此处添加目录BÀI 20: HIỆN TƯỢNG NHIỄM ĐIỆN DO CỌ XÁT
I. Vật nhiễm điện
Tiến hành:
- Lấy một đũa nhựa cọ vào mảnh 
vải len, sau đó treo lên giá thí 
nghiệm. Lấy chiếc đũa nhựa thứ 
hai cọ vào mảnh vải len rồi đưa lại 
gần đầu đũa nhựa kia (Hình 20.2a). 
Quan sát hiện tượng xảy ra.
 Trả lời 
 - Ta thấy hiện tượng xảy ra là hai chiếc 
 đũa nhựa đẩy nhau như ở Hình 20.2a. 单击此处添加目录BÀI 20: HIỆN TƯỢNG NHIỄM ĐIỆN DO CỌ XÁT
I. Vật nhiễm điện
- Thay đũa nhựa bằng đũa thuỷ tinh 
đã cọ vào mảnh vải lụa, rồi đưa lại 
gần đũa nhựa (Hình 20.2b). Quan 
sát hiện tượng xảy ra.
 Trả lời
 - Ta thấy hiện tượng xảy ra là hai chiếc đũa nhựa 
 và đũa thủy tinh hút nhau như ở Hình 20.2b 单击此处添加目录BÀI 20: HIỆN TƯỢNG NHIỄM ĐIỆN DO CỌ XÁT
 I. Vật nhiễm điện
?
 1.Từ các kết quả thí nghiệm, Trả lời
 rút ra nhận xét gì? Điện tích - Chiếc đũa nhựa và đũa thủy tinh 
 trên đũa thuỷ tinh có cùng loại sau khi cọ sát đều bị nhiễm điện.
 với điện tích trên đũa nhựa - Điện tích trên đũa thủy tinh khác 
 không? loại với điện tích trên đũa nhựa.
 2. Các điện tích cùng loại và Trả lời:
 khác loại tác dụng với nhau - Các điện tích cùng loại thì đẩy nhau.
 như thế nào? - Các điện tích khác loại thì hút nhau. 单击此处添加目录BÀI 20: HIỆN TƯỢNG NHIỄM ĐIỆN DO CỌ XÁT
I. Vật nhiễm điện
 Hai chiếc đũa nhựa cùng cọ xát vào mảnh vải len nhiễm điện như 
 nhau; hai chiếc đũa thuỷ tinh cùng cọ xát vào mảnh vải lụa nhiễm 
 điện như nhau. Chiếc đũa nhựa và chiếc đũa thuỷ tinh nhiễm điện 
 khác nhau. Hai vật nhiễm điện như nhau thì đẩy nhau; hai vật 
 nhiễm điện khác nhau thì hút nhau.
 Có hai loại điện tích. Người ta quy ước điện tích xuất hiện ở đũa 
 thuỷ tinh sau khi cọ xát vào mảnh vải lụa là điện tích dương (+); 
 điện tích xuất hiện ở đũa nhựa sau khi cọ xát vào mảnh vải len là 
 diện tích âm (-). 单击此处添加目录BÀI 20: HIỆN TƯỢNG NHIỄM ĐIỆN DO CỌ XÁT
I. Vật nhiễm điện
 ?
 Vì sao vào những ngày hanh khô, khi chải tóc bằng lược nhựa thì 
 nhiều sợi tóc bị lược nhựa hút kéo thẳng ra?
 Trả lời:
 Khi lược nhựa chải vào tóc nhiều lần thì cả lược nhựa và tóc 
 đều bị nhiễm điện (lược nhựa nhiễm điện âm, tóc nhiễm điện 
 dương), hai vật nhiễm điện trái dấu nhau nên hút nhau. BÀI 20: HIỆN TƯỢNG NHIỄM ĐIỆN DO CỌ XÁT
 II Giải thích hiện tượng 
 nhiễm điện do cọ xát 单击此处添加目录BÀI 20: HIỆN TƯỢNG NHIỄM ĐIỆN DO CỌ XÁT
II. Giải thích sơ lược về sự nhiễm điện do cọ xát
 Hãy thảo luận để trả lời các câu hỏi dưới đây: 
 1.Nguyên tử có cấu tạo như thế nào? Hãy vẽ hình mô tả cấu tạo nguyên tử. 
Trả lời
1. Cấu tạo nguyên tử gồm có hạt nhân và lớp 
vỏ electron. Trong đó:
- Hạt nhân nằm ở tâm nguyên tử, gồm các 
hạt proton và nơtron.
- Vỏ nguyên tử bao gồm các electron chuyển 
động trong không gian xung quanh hạt nhân.
=> Nguyên tử được cấu tạo bởi 3 loại hạt cơ 
bản là: electron, proton và nơtron. 单击此处添加目录BÀI 20: HIỆN TƯỢNG NHIỄM ĐIỆN DO CỌ XÁT
II. Giải thích sơ lược về sự nhiễm điện do cọ xát
 2. Electron trong nguyên tử có thể dịch chuyển như thế nào?
 Trả lời
 2. Electron trong nguyên tử có thể dịch chuyển 
 rời khỏi nguyên tử và di chuyển sang nơi khác. 单击此处添加目录BÀI 20: HIỆN TƯỢNG NHIỄM ĐIỆN DO CỌ XÁT
II. Giải thích sơ lược về sự nhiễm điện do cọ xát
Vận dụng kiến thức về cấu tạo nguyên tử giải thích sự nhiễm điện 
dương của đũa thuỷ tinh khi bị cọ xát vào vải lụa hoặc sự nhiễm điện 
âm của đũa nhựa khi bị cọ xát vào vải len:
- Khi đũa thuỷ tinh cọ xát vào lụa thì các electron từ đũa thuỷ tinh 
dịch chuyển sang vải lụa. Đũa thuỷ tinh mất bớt electron nên nhiễm 
điện dương, mảnh vải lụa nhận thêm electron nên nhiễm điện âm.
- Khi cọ xát đũa nhựa vào vải len, các electron từ vải len dịch chuyển 
sang đũa nhựa. Đũa nhựa nhận thêm electron nên nhiễm điện âm, 
mảnh vải len mất bớt electron nên nhiễm điện dương. 单击此处添加目录BÀI 20: HIỆN TƯỢNG NHIỄM ĐIỆN DO CỌ XÁT
II. Giải thích sơ lược về sự nhiễm điện do cọ xát
?
1. Giải thích tại sao bụi lại bám nhiều ở cánh quạt điện sau một 
 thời gian sử dụng. 
Trả lời:
Bụi bám nhiều ở cánh quạt điện sau một thời gian sử dụng là do khi 
cánh quạt quay, ma sát nhiều với không khí xung quanh làm cánh 
quạt bị nhiễm điện do cọ xát. Do đó, cánh quạt có thể hút được các 
vật nhỏ nhẹ như bụi trong không khí. Sau mỗi lần sử dụng quạt thì 
cánh quạt lại bị nhiễm điện và hút thêm một lượng bụi nên ta thấy 
bụi bám nhiều ở cánh quạt điện sau một thời gian sử dụng. 单击此处添加目录BÀI 20: HIỆN TƯỢNG NHIỄM ĐIỆN DO CỌ XÁT
II. Giải thích sơ lược về sự nhiễm điện do cọ xát
?
2.Vì sao vào những ngày thời tiết khô ráo, khi lau chùi gương soi, 
kính cửa sổ hay màn hình ti vi bằng khăn bông khô thì vẫn thấy có bụi 
bông bám vào?
Trả lời:
Vào những ngày thời tiết khô ráo, khi lau chùi gương soi, kính cửa sổ hay 
màn hình ti vi bằng khăn bông khô thì vẫn thấy có bụi bông bám vào vì 
khăn bông khô khi lau chùi sẽ cọ xát với các bề mặt được lau gây ra hiện 
tượng nhiễm điện do cọ xát làm các bề mặt được lau bị nhiễm điện có thể 
hút được các vật nhỏ nhẹ mà khăn bông khô lại gồm nhiều sợi bông nhỏ nhẹ 
nên dễ bị chúng hút bám vào các bề mặt được lau. 单击此处添加目录BÀI 20: HIỆN TƯỢNG NHIỄM ĐIỆN DO CỌ XÁT
 II. Giải thích sơ lược về sự nhiễm điện do cọ xát
 1. Hiện tượng sấm xét trời mưa dông (sgk)
 2. Điện nghiệm.(sgk) Ứng dụng sự nhiễm điện do cọ xát
 Trong các phân xưởng dệt vải, 
 người ta thường treo những tấm 
 kim loại đã bị nhiễm điện ở trên 
 cao. Việc làm đó có tác dụng gì? 
 Biết rằng trong xưởng dệt có nhiều 
 bụi vải bay lơ lửng.
 Trong các phân xưởng dệt vải thường có nhiều bụi 
vải bay lơ lửng trong không khí, những bụi vải này có 
hại cho sức khỏe của công nhân. Những tấm kim loại 
nhiễm điện có tác dụng hút các bụi vải làm cho không 
khí trong xưởng dệt ít bụi hơn.