Giáo án Khoa học tự nhiên 6 (Kết nối tri thức) - Chương 4 - Bài 17: Tách chất khỏi hỗn hợp - Năm học 2023-2024 - Hoàng Thị Hương

 KHTN 6 2023-2024
Trường: THCS Đông Tây Hưng
Tổ: KHTN
Giáo viên: Hoàng Thị Hương
 TUẦN 11
 BÀI 17: TÁCH CHẤT KHỎI HỖN HỢP
 Môn: Khoa học tự nhiên
 Thời gian thực hiện dự kiến: 02 tiết
I. Mục tiêu
 1. Kiến thức: 
 –Trình bày được một số cách đơn giản để tách chất ra khỏi hỗn hợp và ứng dụng của 
các cách tách đó.
 –Sử dụng được một số dụng cụ, thiết bị cơ bản để tách chất ra khỏi hỗn hợp bằng cách 
lọc, cô cạn, chiết.
 –Chỉ ra được mối liên hệ giữa tính chất vật lí của một số chất thông thường với phương 
pháp tách chúng ra khỏi hỗn hợp và ứng dụng của các chất trong thực tiễn.
 2. Năng lực: 
 2.1. Năng lực chung
 - Năng lực tự chủ và tự học: tìm kiếm thông tin, đọc sách giáo khoa, quan sát tranh 
ảnh để tìm hiểu về một số cách đơn giản để tách chất ra khỏi hỗn hợp và ứng dụng của các 
cách tách đó.
 - Năng lực giao tiếp và hợp tác: thảo luận nhóm để tìm được một số cách đơn giản để 
tách chất ra khỏi hỗn hợp, ứng dụng của các cách tách đó và sử dụng được một số dụng cụ, 
thiết bị cơ bản để tách chất ra khỏi hỗn hợp bằng cách lọc, cô cạn, chiết. 
 - Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: GQVĐ trong việc chỉ ra được mối liên hệ 
giữa tính chất khác nhau của một số chất thông thường với phương pháp tách chúng ra khỏi 
hỗn hợp và ứng dụng của các chất trong thực tiễn.
 2.2. Năng lực khoa học tự nhiên
 - Trình bày được tính chất của từng chất trong hỗn hợp 
 - Nêu được nguyên tắc tách chất.
 - Trình bày được một số cách tách chất: lọc, lắng, cô cạn, chiết .
 - Đề xuất được cách tách chất ra khỏi hỗn hợp.
 - Thực hiện được thí nghiệm tách chất ra khỏi hỗn hợp: lọc, lắng, cô cạn, chiết.
 - Thực hiện được cách lọc và xử lí nước bẩn thành nước sạch thông thường.
 3. Phẩm chất: 
 Thông qua thực hiện bài học sẽ tạo điều kiện để học sinh:
 - Trung thực, cẩn thận trong thực hành, ghi chép kết quả thí nghiệm tách chất ra khỏi 
hỗn hợp.
II. Thiết bị dạy học và học liệu
 - Hình ảnh về một số hiện tượng tách chất ra khỏi hỗn hợp.
 - Đoạn video về thực hành thí nghiệm tách muối ra khỏi hỗn hợp nước muối:YouTube 
 Chế tạo máy lọc nước từ chai Coca 
 1 
 KHTN 6 2023-2024
 - Giáo viên chuẩn bị (mỗi nhóm học sinh): 
 + Nhóm 1( tổ 1): đất, nước, 2 cốc thủy tinh, phễu lọc, giấy lọc.
 + Nhóm 2( tổ 2): dầu ăn, nước, 1 cốc thủy tinh, phễu chiết, chai nhựa, giá sắt, kẹp sắt.
 + Nhóm 3 (tổ 3): chai nhựa, cát trắng, bông, than củi.
 + Nhóm 4 (tổ 4): bột sắt, bột gạo, nam châm.
 - Bốn hộp cát và 40 viên bi thuỷ tinh.
III. Tiến trình dạy học 
 1. Hoạt động 1: Xác định vấn đề học tập là ôn lại kiến thức Bài 16 và tìm hiểu về một 
số hỗn hợp trong tự nhiên, vì sao chúng ta lại cần phải tách chất. ( 5 phút)
 a) Mục tiêu: Giúp học sinh xác định được mục tiêu bài học ( tách chất khỏi hỗn hợp) 
và tạo hứng thú thực hiện nhiệm vụ học tập.
 b) Nội dung: Học sinh thực hiện trò chơi “ Tìm ngọc trong cát”.
 c) Sản phẩm: 
 - Các nhóm học sinh tìm đủ 10 hạt ngọc lẫn trong cát.
 d) Tổ chức thực hiện: 
 - GV chuẩn bị 4 hộp cát có dấu ngọc, yêu cầu học sinh hoạt động nhóm tìm ngọc trong 
vòng 2 phút, đội nào hoàn thành nhiều hơn trong thời gian quy định sẽ chiến thắng.
 - Học sinh thực hiện trong 2 phút để tìm ra ngọc.
 - GV: kiểm tra kết quả tìm đội chiến thắng.
 - GV hỏi đội chiến thắng: các em làm thế nào để nhận ra các hạt ngọc và hoàn thành 
phần chơi nhanh nhất? từ đó dẫn dẵn vào bài học.
 2. Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới
 Hoạt động 2.1: Tìm hiểu về nguyên tắc tách chất. ( 20 phút)
 a) Mục tiêu: 
 - Trình bày được tính chất vật lí của một số chất thông thường.
 - Chỉ ra được mối liên hệ giữa tính chất vật lí của một số chất thông thường với phương 
pháp tách chúng ra khỏi hỗn hợp từ đó rút ra được nguyên tắc tách chất.
 - Trình bày được một số cách đơn giản để tách chất ra khỏi hỗn hợp trong tự nhiên và 
trong đời sống.
 b) Nội dung: 
 - Trên thực tế em thường gặp chất tinh khiết hay hỗn hợp? 
 - Trong tự nhiên và cuộc sống, ta gặp rất nhiều hiện tượng tách chất ra khỏi hỗn hợp 
theo những cách khác nhau. GV chiếu hình ảnh giới thiệu một số hiện tượng tách chất ra 
khỏi hỗn hợp. HS đọc nội dung SGK trả lời cá nhân và kết hợp hoạt động nhóm để hoàn 
thiện Phiếu học tập phần I theo các bước hướng dẫn của GV.
 Học sinh hoạt động cặp đôi trong 5 phút, quan sát H2.1, tìm hiểu nội dung trong sách 
giáo khoa bài 2 và trả lời các câu hỏi sau vào phiếu học tập:
 - Tại sao đãi cát lại tìm được vàng? 
 - Tại sao phù sa trong nước sông lắng xuống, tách khỏi nước?
 - Tại sao phơi nước biển dưới ánh nắng và gió lại thu được muối?
 Học sinh làm việc cặp đôi trong 5 phút, trả lời các câu hỏi sau vào PHT
 - Lấy một số ví dụ về quá trình tách chất trong tự nhiên và trong đời sống mà em biết?
 2 
 KHTN 6 2023-2024
 - Các chất trong tự nhiên tồn tại ở 3 trạng thái là rắn, lỏng, khí. Mỗi chất đều có những 
tính chất riêng. Vậy để tách chất ra khỏi hỗn hợp dựa vào đâu?
 - Liệt kê những tính chất khác nhau để tách chất ra khỏi hỗn hợp? Từ đó rút ra nguyên 
tắc tách chất?
 c) Sản phẩm: Đáp án của HS, có thể:
 - Học sinh hoạt động cặp đôi đưa ra câu trả lời: 
 + Trên thực tế em thường gặp hỗn hợp.
 + Vàng nặng hơn cát nên khi đãi hỗn hợp trong nước vàng sẽ lắng xuống dưới. 
 + Hạt phù sa nặng hơn nước nên lắng xuống đáy sông.
 + Muối ăn không bị bay hơi nên khi làm cho nước biển bay hơi bới gió và năng lượng 
mặt trời sẽ thu được muối rắn.
 - Học sinh tìm kiếm tài liệu, thông tin và thảo luận nhóm đôi. Đáp án có thể là
 + Mây tạo thành khi hơi nước bốc lên, gặp lạnh và ngưng tụ trong không khí.
 + Chưng cất rượu, chưng cất tinh dầu 
 + Để tách chất ra khỏi hỗn hợp ta dựa vào sự khác nhau về tính chất.
 + Sự khác nhau về: kích thước hạt, nặng hay nhẹ, tính bay hơi, khả năng tan trong các 
dung môi khác nhau. Nguyên tắc tách chất: Dựa vào các tính chất khác nhau có thể áp dụng 
cách phù hợp để tách chất ra khỏi hỗn hợp.
 d) Tổ chức thực hiện: 
 - GV giao nhiệm vụ học tập cặp đôi, HS trả lời 4 câu hỏi ban đầu trong 5 phút.
 - GV cho HS đọc mục Em có biết.
 - GV yêu cầu HS thực hiện theo cặp đôi và trả lời các câu hỏi trong phiếu học tập. 
 HS thảo luận cặp đôi, thống nhất đáp án và ghi chép nội dung hoạt động ra phiếu.
 GV gọi ngẫu nhiên một HS đại diện cho một nhóm trình bày, các nhóm khác bổ sung 
(nếu có).
 - Sau khi thảo luận trước lớp phiếu một, các nhóm tiếp tục hoàn thành phiếu số 2 trong 
5 phút.
 - GV yêu cầu HS thực hiện theo cặp đôi và trả lời các câu hỏi trong phiếu học tập. 
 HS thảo luận cặp đôi, thống nhất đáp án và ghi chép nội dung hoạt động ra phiếu.
 GV gọi ngẫu nhiên một HS đại diện cho một nhóm trình bày, các nhóm khác bổ sung 
(nếu có).
 đ)Kết luận: GV nhận xét và chốt nội dung về nguyên tắc tách chất.
 Hoạt động 2.2: Tìm hiểu về một số cách tách chất. 40( phút)
 a) Mục tiêu: 
 - Trình bày được một số cách đơn giản để tách chất ra khỏi hỗn hợp và ứng dụng của 
các cách tách đó.
 - Sử dụng được một số dụng cụ, thiết bị cơ bản để tách chất ra khỏi hỗn hợp bằng cách 
lọc, cô cạn, chiết. 
 - Chỉ ra được mối liên hệ giữa tính chất vật lí của một số chất thông thường với phương 
pháp tách chúng ra khỏi hỗn hợp và ứng dụng của các chất trong thực tiễn.
 b) Nội dung: 
 - GV chia lớp thành 4 nhóm ứng với 4 tổ. Mỗi nhóm có từ 8-10 HS.
 3 
 KHTN 6 2023-2024
 - Các nhóm đọc cách tiến hành trong phiếu học tập riêng của nhóm, -> thảo luận và đi 
đến thống nhất, ghi chép đầy đủ kết quả thu được vào bảng và trả lời các câu hỏi trong phiếu 
học tập. Mỗi nhóm có 5 phút để hoàn thành. Và 15 phút thực hiện thí nghiệm.
 + Nhóm 1( tổ 1): tách muối có lẫn cát
 + Nhóm 2( tổ 2): Tách dầu ăn ra khỏi nước.
 + Nhóm 3 (tổ 3): lọc nước bẩn
 + Nhóm 4 (tổ 4): tách sắt ra khỏi bột gạo
 - Rút ra kết luận về các phương pháp tách chất.
 c) Sản phẩm: 
 - Đáp án Phiếu học tập phần II Bài 17: TÁCH CHẤT KHỎI HỖN HỢP.
 - Quá trình hoạt động nhóm: thao tác làm thí nghiệm, ghi chép đầy đủ kết quả thu được 
và trả lời các câu hỏi trong phiếu.
 - Kết quả tách chất sau khi thực hiện thí nghiệm.
 - kể tên một số phương pháp tách chất đơn giản.
 d) Tổ chức thực hiện: 
 - Giao nhiệm vụ học tập:
 + GV yêu cầu HS thảo luận đưa ra và lụa chọn phuong pháp phù hợp để tách và ghi 
cách tiến hành trong PHT, sau đó làm thí nghiệm cung cấp ghi chép đầy đủ kết quả thu được 
và trả lời các câu hỏi trong phiếu.
 + GV theo dõi, hướng dẫn, cung cấp các thông tin cần thiết khi học sinh gặp khó khăn. 
( có thể cho học sinht ham khảo video nếu hs không hoàn thành được - Đoạn video về thực 
hành thí nghiệm tách muối ra khỏi hỗn hợp nước muối: YouTube 
 Chế tạo máy lọc nước từ chai Coca 
 + Hướng dẫn , thống nhất các tiêu chí đánh giá nhóm.
 - Thực hiện nhiệm vụ:
 + HS làm thí nghiệm, tìm tòi thông tin trong video, thảo luận và đi đến thống nhất 
ghi chép đầy đủ kết quả thu được và trả lời các câu hỏi trong phiếu.
 - Báo cáo, thảo luận: GV gọi lần lượt từng nhóm trình bày nội dung trong Phiếu học 
tập, các nhóm còn lại theo dõi và nhận xét bổ sung (nếu có).
 + Các nhóm đánh giá trên phiếu đánh giá và tổng họp kết quả đánh giá giữa các nhóm
 - Kết luận: GV nhận xét về kết quả hoạt động của các nhóm.
 - Học sinh làm việc cá nhân trong thời gian 5 phút để hoàn thành bảng trong PHT
 đ)Kết luận: GV cho HS chốt nội dung kiến thức.
 3. Hoạt động 3: Luyện tập ( 10 phút
 a) Mục tiêu: Hệ thống được một số kiến thức cơ bản đã học.
 b) Nội dung: 
 - HS thực hiện cá nhân 
 - Trả lời câu hỏi trắc nghiệm
 Câu 1: Ở nông thôn, để tách thóc lép ra khỏi thóc, người dân thường đổ thóc rơi trước 
một cái quạt gió. Những hạt thóc lép sẽ bị gió thổi bay ra, đó là do thóc lép có
 A. Kích thước hạt nhỏ hơn. 
 4 
 KHTN 6 2023-2024
 B. Khối lượng nhẹ hơn.
 C. Tốc độ rơi nhỏ hơn. 
 D. Lớp vỏ trấu dễ tróc hơn.
 Câu 2: Cho hình ảnh về dụng cụ bên:
 Theo em, dụng cụ này có thể dùng để tách riêng các chất trong hỗn hợp nào dưới đây?
 A. Rượu và nước. 
 B. Bột mì lẫn trong nước.
 C. Cát lẫn trong nước. 
 D. Dầu ăn và nước. 
 Câu 3: Việc làm nào sau đây là quá trình tách chất dựa theo sự khác nhau về kích thước 
hạt?
 A. Lọc nước bị vẩn đục bằng giấy lọc.
 B. Ngâm quả dâu với đường để lấy nước dâu.
 C. Giặt giẻ lau bảng bằng nước từ vòi nước.
 D. Dùng nam châm hút bột sắt từ hỗn hợp bột sắt và lưu huỳnh.
 Câu 4: Tác dụng chủ yếu của việc đeo khẩu trang là gì?
 A. Tách hơi nước ra khỏi không khí hít vào.
 B. Tách khí carbon dioxide ra khỏi không khí hít vào. 
 C. Tách oxygen ra khỏi không khí hít vào.
 D. Tách khói bụi, vi khuẩn, ra khỏi không khí hít vào.
 Câu 5: Khí nitrogen và khí œyoen là hai thành phần chính của không khí. Trong kĩ 
thuật, người ta có thể hạ thấp nhiệt độ xuống dưới −96oC để hoá lỏng không khí, sau đó nâng 
nhiệt độ đến đưới −183oC. Khi đó, nitrogen bay ra và còn lại là oxygen dạng lỏng. Phương 
pháp tách khí nitrogen và khí oxygen ra khỏi không khí như trên được gọi là
 A. phương pháp lọc.
 B. phương pháp chưng phân đoạn.
 C. phương pháp cô cạn.
 D. phương pháp chiết.
- HS tóm tắt nội dung bài học bằng sơ đồ tư duy.
 c) Sản phẩm: 
 - HS sơ đồ tư duy của học sinh, câu trả lời của học sinh
 Câu 1 2 3 4 5
 Đáp án B D A D B
 d) Tổ chức thực hiện:
 - GV yêu cầu HS trả lời câu hỏi: 
 + Vì sao chúng ta lại cần phải tách chất? 
 + Quá trình làm muối tinh từ nước biển sử dụng phương pháp tách chất nào?
 - GV gọi 1 đến 2 HS trả lời rồi đưa ra đáp án
 Trong tự nhiên hầu hết các chất đều là hỗn hợp. Hỗn hợp trong tự nhiên đều là hỗn hợp 
của hai hay nhiều chất khác nhau. Do nhu cầu sử dụng nên quá trình tách chất trong đời sống 
 5 
 KHTN 6 2023-2024
và công nghệ hóa học là rất cần thiết. Một ví dụ điển hình cho quá trình tách chất trong công 
nghệ hóa học là công nghệ lọc hóa dầu. Dầu thô gồm hỗn hợp nhiều các hidrocacbon khác 
nhau, do đó để có thể sử dụng được cho những mục đích khác nhau, hỗn hợp dầu thô cần 
phải được tách ra thành các sản phẩm có ích như xăng, diezel, dầu nhờn, nhựa đường.v.v..
 - Thực hiện nhiệm vụ: HS thực hiện theo yêu cầu của giáo viên.
 - Báo cáo: GV gọi ngẫu nhiên 3 HS lần lượt trình bày ý kiến cá nhân.
 đ)Kết luận: GV nhấn mạnh nội dung bài học bằng sơ đồ tư duy trên bảng.
 4. Hoạt động 4: Vận dụng ( 10 phút)
 a) Mục tiêu: Phát triển năng lực tự học và năng lực tìm hiểu đời sống.
 b) Nội dung: GV yêu cầu HS trả lời các câu hỏi sau:
 - Khi có sự cố tràn dầu trên biển, người ta làm thế nào để thu hồi được dầu thô?
 - Không khí tại thành phố Hà Nội hiện nay đang bị ô nhiễm bụi mịn, khi tham gia giao 
thông chúng ta cần tạo thói quen gì để hạn chế tác hại của bụi mịn tác động đến sức khỏe?
 - Đề xuất phương pháp làm sạch bể cá cảnh.
 - GV cho HS đọc mục Em có biết.
 - Tìm hiểu quá trình lọc bột sắn dây và bột nghệ.
 c) Sản phẩm: 
 - Quá trình làm muối tinh từ nước biển sử dụng phương pháp lọc và cô cạn.
 - Khi có sự cố tràn dầu trên biển, người ta sử dụng phao quây để ngăn dầu trên mặt 
nước và dùng các loại máy hút dầu (hoặc máng hót dầu) để thu hồi phần dầu nổi và lơ lửng 
sát mặt nước.
 - Chúng ta cần tạo thói quen sử dụng khẩu trang khi tham gia giao thông.
 - HS đề xuất được phương pháp làm sạch bể cá cảnh.
 - HS đọc mục Em có biết để biết được tác dụng của máy lọc không khí và máy lọc 
nước.
 - HS tìm hiểu quá trình lọc bột sắn dây và bột nghệ. Người ta làm thế nào để tách được 
bột sắn và bột nghệ ra khỏi hỗn hợp?
 d) Tổ chức thực hiện: 
 - GV giao nhiệm vụ học tập cá nhân, HS trả lời 3 câu hỏi ban đầu.
 - GV cho HS đọc mục Em có biết.
 - Giao cho học sinh thực hiện ngoài giờ học trên lớp và nộp sản phẩm vào tiết sau.
 IV. phụ lục:
 PHIẾU HỌC TẬP
 BÀI 17: TÁCH CHẤT KHỎI HỖN HỢP
I. NGUYÊN TẮC TÁCH CHẤT
 Học sinh làm việc cá nhân trong 5 phút, quan sát H2.1, tìm hiểu nội dung trong 
 sách giáo khoa bài 2 và trả lời các câu hỏi sau:
 - Tại sao đãi cát lại tìm được vàng? 
 - Tại sao phù sa trong nước sông lắng xuống, tách khỏi nước?
 - Tại sao phơi nước biển dưới ánh nắng và gió lại thu được muối?
 Học sinh làm việc cặp đôi trong 5 phút, trả lời các câu hỏi sau:
 - Lấy một số ví dụ về quá trình tách chất trong tự nhiên và trong đời sống mà em biết?
 6 
 KHTN 6 2023-2024
 - Các chất trong tự nhiên tồn tại ở 3 trạng thái là rắn, lỏng, khí. Mỗi chất đều có 
những tính chất riêng. Vậy để tách chất ra khỏi hỗn hợp dựa vào đâu?
 - Liệt kê những tính chất khác nhau để tách chất ra khỏi hỗn hợp? Từ đó rút ra 
nguyên tắc tách chất?
II. MỘT SỐ CÁCH TÁCH CHẤT
 Các nhóm đọc cách tiến hành trong phiếu học tập riêng của nhóm, làm thí nghiệm 
 hoặc xem video mà GV cung cấp ghi chép đầy đủ kết quả thu được và trả lời các 
 câu hỏi trong phiếu.
 Học sinh làm việc cá nhân trong thời gian 5 phút để hoàn thành bảng sau:
 NHÓM 1 LỚP . 
 PHIẾU HỌC TẬP
Vì sao chúng ta lại cần phải tách chất?
Dự kiến tiêu chí đánh giá nhóm
 7 
KHTN 6 2023-2024
 8