Đề kiểm tra giữa học kì 1 Ngữ văn 9 - Năm học 2023-2024 - Trường THCS Đông Tây Hưng (Có đáp án + Ma trận)

 TRƯỜNG THCS ĐÔNG TÂY HƯNG
 TIẾT 169, 170: KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ HỌC KÌ II
 Năm học 2023 - 2024
 MÔN: NGỮ VĂN 9
 Thời gian làm bài: 90 phút
 I. MỤC TIÊU, YÊU CẦU
 1. Kiến thức
 - Thu thập thông tin để đánh giá mức độ đạt chuẩn kiến thức, kỹ năng trong chương trình 
 hệ thống các văn bản thơ hiện đại đã học, về văn nghị luận văn học. Mục đích đánh giá 
 năng lực nhận biết, thông hiểu và vận dụng linh hoạt kiến thức đã học vào viết bài văn nghị 
 luận văn học.
 2. Năng lực
 a. Năng lực chuyên biệt:
 - Năng lực chuyên biệt: Năng lực tạo lập văn bản, cảm thụ.
 b. Các năng lực chung:
 - Năng lực giải quyết vấn đề, tư duy, tự học.
 3. Các phẩm chất
 - Trung thực, có ước mơ, hoài bão tốt đẹp.
 II. MA TRẬN 
 Mức độ cần đạt
 Nội dung Nhận biết Thông hiểu Vận dụng Vận Tổng
 dụng 
 cao
 Ngữ liệu - Nhận diện : - Khái quát nội - Nhận xét , 
 -Văn bản Chi tiết thể dung chính của đánh giá quan 
 ngoài hiện trong đoạn trích. điểm tư tưởng , 
 chương đoạn trích. - Hiểu ý nghĩa, tình cảm, thái 
Phần I. trình sgk. - Chỉ ra nét tác dụng của độ của tác giả .
Đọc -hiểu đặc sắc nghệ nét đặc săc - Rút ra bài học 
(3,0 điểm) thuật trong nghệ thuật tư tưởng, nhận 
 đoạn trích trong đoạn thức..
 trích.
 - Số câu 2 1 1 4
 - Số điểm 1.0 1.0 1,0 3.0
 - Tỉ lệ % 10% 10% 10% 30% 
 Văn nghị Viết đoạn văn Viết bài 
 luận NLXH văn nghị 
Phần II. (Khoảng 200 luận về 
Làm văn chữ) một 
(7,0 điểm) đoạn 
 trích 
 truyện - Số câu 1 1 2
 - Số điểm 2.0 5.0 7.0
 - Tỉ lệ % 20% 50% 70%
 - Số câu 2 1 2 1 6
Tổng - Số điểm 1.0 1.0 3.0 5.0 10
 - Tỉ lệ % 10% 10% 30% 50% 100% 
 II. ĐỀ LUYỆN MÔN NGỮ VĂN 9
 Phần I. ĐỌC – HIỂU (3,0 điểm)
 Đọc đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu:
 HOA HỒNG TẶNG MẸ
 Anh dừng lại tiệm bán hoa để gửi hoa tặng mẹ qua đường bưu điện. Mẹ anh sống 
 cách chỗ anh khoảng 300 km. Khi bước ra khỏi xe, anh thấy một đứa bé gái đang đứng 
 khóc bên vỉa hè. Anh đến và hỏi nó sao lại khóc.
 - Cháu muốn mua một bông hoa hồng để tặng mẹ cháu - nó nức nở - nhưng cháu chỉ có 
 bảy mươi lăm xu trong khi giá một bông hoa hồng đến hai đô-la. Anh mỉm cười và nói với 
 nó:
 - Đến đây, chú sẽ mua cho cháu.
 Anh liền mua hoa cho cô bé và đặt một bó hồng cho mẹ anh. Xong xuôi, anh hỏi cô bé có 
 cần đi nhờ xe về nhà không. Nó vui mừng nhìn anh và trả lời:
 - Dạ, chú cho cháu đi nhờ đến nhà mẹ cháu.
 Rồi nó chỉ đường cho anh lái xe đến một nghĩa trang, nơi có một phần mộ vừa mới đắp. 
 Nó chỉ ngôi mộ và nói:
 - Đây là nhà của mẹ cháu.
 Nói xong, nó ân cần đặt nhánh hoa hồng lên phần mộ.
 Tức thì anh quay lại tiệm bán hoa, huỷ bỏ dịch vụ gửi hoa vừa rồi và mua một bó hồng 
 thật đẹp. Suốt đêm đó, anh đã lái một mạch 300 km về nhà mẹ để trao tận tay bà bó hoa.
 (Theo Quà tặng cuộc sống, NXB trẻ, 2006)
 Câu 1. (0,5 điểm) Theo đoạn trích, suốt đêm đó, anh thanh niên trong câu chuyện “ Hoa 
 hồng tặng mẹ” đã làm gì?
 Câu 2. (0,5 điểm) Nội dung chính của đoạn trích trên là gì?
 Câu 3. (1,0 điểm) Hiệu quả nghệ thuật của phép tu từ được sử dụng trong câu văn in đậm 
 sau: “Tức thì anh quay lại tiệm bán hoa, huỷ bỏ dịch vụ gửi hoa vừa rồi và mua một bó 
 hồng thật đẹp. Suốt đêm đó, anh đã lái một mạch 300 km về nhà mẹ để trao tận tay bà bó 
 hoa.” 
 Câu 4. (1,0 điểm) Thông điệp mà tác giả gửi gắm qua đoạn ngữ liệu trên trên là gì?
 Phần II. LÀM VĂN (7,0 điểm).
 Câu 1 (2,0 điểm): Từ tinh thần của đoạn trích trong phần Đọc - hiểu, hãy viết một đoạn 
 văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ của em về ý nghĩa của lòng hiếu thảo trong cuộc 
 đời của mỗi con người. Câu 2 (5,0 điểm). 
 Viết bài văn trình bày cảm nhận về vẻ đẹp của nhân vật Phương Định qua đoạn 
trích sau:
 " ... Vắng lặng đến phát sợ. Cây còn lại xơ xác. Đất nóng. Khói đen vật vờ từng cụm 
trong không trung, che đi những gì từ xa. Các anh cao xạ có nhìn thấy chúng tôi không? 
Chắc có, các anh ấy có những cái ống nhòm có thể thu cả trái đất vào tầm mắt. Tôi đến 
gần quả bom. Cảm thấy có ánh măt các chiến sĩ dõi theo mình, tôi không sợ nữa. Tôi không 
đi khom. Các anh ấy không thích cái kiểu đi khom khi có thể cứ đoàng hoàng mà bước tới.
 Quả bom nằm lạnh lùng trên một bụi cây khô, một đầu vùi xuống đất. Đầu này có vẽ 
hai vòng tròn mầu vàng 
 Tôi dùng xẻng nhỏ đào đất dưới quả bom. Đất rắn. Những hòn sỏi theo tay tôi bay ra 
hai bên. Thỉnh thoảng lưỡi xẻng chạm vào quả bom. Một tiếng động sắc đến gai người, 
cứa vào da thịt tôi. Tôi rùng mình bỗng thấy tại sao mình làm quá chậm. Nhanh lên một tí! 
Vỏ quả bom nóng. Một dấu hiệu chẳng lành. Hoặc là nóng từ bên trong quả bom. Hoặc là 
mặt trời nung nóng.
 Chị Thao thổi còi. Như thế là đã hai mươi phút qua. Tôi cẩn thận bỏ gói thuốc mìn 
xuống cái lỗ đã đào, châm ngòi. Dây mìn dài, cong, mềm, tôi khỏa đất rồi chạy lại chỗ ẩn 
nấp của mình.
 Hồi còi thứ hai của chị Thao. Tôi nép người vào bức tường đất, nhìn đồng hồ. Không 
có gió. Tim tôi cũng đập không rõ. Dường như vật duy nhất vẫn bình tĩnh, phớt lờ mọi biến 
động chung là chiếc kim đồng hồ. Nó chạy sinh động và nhẹ nhàng, đè lên những con số 
vĩnh cửu. Còn đằng kia, lửa đang chui bên trong cái dây mìn, chui vào ruột quả bom 
 Quen rồi. Một ngày chúng tôi phá bom đến năm lần. Ngày nào ít: ba lần. Tôi có nghĩ 
tới cái chết. Nhưng một cái chết mờ nhạt , không cụ thể. Còn cái chính: liệu mìn có nổ, bom 
có nổ không ? Không thì làm cách nào để châm mìn lần thứ hai? Tôi nghĩ thế, nghĩ thêm: 
đứng cẩn thận, mảnh bom ghim vào cánh tay thì khá phiền. Và mồ hôi thấm vào môi tôi 
mằn mặn, cát lạo xạo trong miệng.
 Nhưng quả bom nổ. Một thứ tiếng kì quái, đến váng óc. Ngực tôi nhói, mắt cay mãi mới 
mở ra được. Mùi thuốc bom buồn nôn. Ba tiếng nổ nữa tiếp theo. Đất rơi lộp bộp, tan đi 
trong âm thầm trong những bụi cây. Mảnh bom xé không khí, lao và rít vô hình trên đầu.”
 (Trích Những ngôi sao xa xôi, Lê Minh Khuê, Ngữ văn lớp 9, tập 2) 
III/ GỢI Ý ĐÁP ÁN VÀ THANG ĐIỂM
Phần I. ĐỌC – HIỂU (3,0 điểm)
 Câu Yêu cầu cần đạt Điểm
 1 - Theo đoạn trích, suốt đêm đó, anh thanh niên trong câu chuyện “ Hoa 
 hồng tặng mẹ” đã lái một mạch 300 km về nhà mẹ để trao tận tay bà bó 
 hoa. 0,5
 2 - Nội dung của đoạn trích: Tấm lòng hiếu thảo qua câu chuyện hai 0,5
 người con mua hoa tặng mẹ
 - Phép tu từ liệt kê:“quay lại tiệm bán hoa, huỷ bỏ dịch vụ gửi hoa vừa 
 3 rồi và mua một bó hồng thật đẹp” 0,25
 - Tác dụng
 + Làm cho cách diễn đạt trở nên cụ thể, chi tiết gây ấn tượng với người 0,25 đọc. 
 + Diễn tả cụ thể những thay đổi trong hành động (việc làm) của người 
 con. Từ đó nhấn mạnh tấm lòng hiếu thảo của anh thanh niên đối với 0,25
 mẹ của mình
 + Thể hiện thái độ của tác giả: Đề cao, ngợi ca lòng hiếu thảo của con 
 cái đối với cha mẹ; mong muốn con người hãy luôn biết gìn giữ, phát 
 0,25
 huy đạo lí tốt đẹp đó.
 - Thông điệp:
 + Hiếu thảo là đạo lí tốt đẹp, là trách nhiệm, nghĩa vụ của con cái đối 0,25
 4 với
 cha mẹ 0,25
 + Lòng hiếu thảo thật sự có thể làm thay đổi nhận thức và hành động 
 của mỗi người 0,25
 + Hãy trân trọng và quý những giây phút được sống bên mẹ.
 + Hãy thực hiện lòng hiếu thảo một cách thật tâm, chân tình; đừng thực 0,25
 hiện lòng hiếu thảo một cách quá muộn màng.
Phần II. LÀM VĂN (7,0 điểm)
Câu 1 (2,0 điểm)
 Yêu cầu cần đạt Điểm
1. Yêu cầu hình thức, kĩ năng
 0,5
 - Đảm bảo đúng hình thức: Đoạn văn nghị luận tư tưởng đạo lí.
- Cần vận dụng đúng thao tác lập luận: Kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng.
- Không mắc lỗi tắc chính tả, dùng từ, đặt câu.
2. Yêu cầu nội dung, kiến thức
 0,25
2.1. Nêu vấn đề nghị luận: Ý nghĩa của lòng hiếu thảo.
2.2. Triển khai vấn đề nghị luận: 0,25
- Giải thích: Lòng hiếu thảo được hiểu là tấm lòng yêu thương, luôn luôn đối xử 
chân thành, kính trọng hết mực với ông bà cha mẹ... - Ý nghĩa của lòng hiếu thảo:
+ Hiếu thảo là một lối sống tốt đẹp đã trở thành chuẩn mực đạo đức trong truyền 
thống văn hóa Việt Nam.
+ Sống có lòng hiếu thảo là cách sống cao đẹp, biết quý trọng công ơn dưỡng dục 
của ông bà cha mẹ, thể hiện tấm lòng tri ân sâu sắc đối với các bậc sinh thành. Lòng 
hiếu thảo thể hiện sự bao dung, sống có trách nhiệm.
+ Hiếu thảo với cha mẹ khiến con cái trưởng thành hơn. 0,75
+ Người có lòng hiếu thảo sẽ được mọi người yêu quý và ngợi ca, được thanh thản 
trong tâm hồn vì tìm được sự hạnh phúc nhờ việc báo hiếu với cha mẹ.
+ Lòng hiếu thảo giúp gẵn kết các thế hệ trong gia đình, sống trong môi trường tràn 
ngập lòng yêu thương, sự kính trọng lòng biết ơn. Lòng hiếu thảo xóa bỏ sự đố kị, 
ích kỷ cá nhân và lối sống thờ ơ, vô cảm.
+ Lòng hiếu thảo được lan tỏa ra cộng đồng, nó sẽ thắp lên ngọn lửa của tình yêu 
thương, làm bừng sáng tình người trong xã hội.
- Phản đề: 
 Phê phán những người chưa có lòng hiếu thảo đối với ông bà, cha mẹ. 0,25
- Bài học nhận thức, hành động:
+ Biết kính trọng ông bà, cha mẹ.
+ Biết chăm sóc, phụng dưỡng ông bà cha mẹ khi tuổi già sức yếu. 0,25
+ Thờ phụng tổ tiên.
+ Liên hệ bản thân 
Câu 2( 5,0 điểm) 
* Về hình thức:
- Đảm bảo hình thức một bài văn.
- Đúng thể loại nghị luận về vẻ đẹp của nhân vật trong một đoạn truyện 
- Đủ bố cục 3 phần. 0.5
- Có luận điểm, luận cứ rõ ràng, lập luận chặt chẽ.
- Diễn đạt lưu loát, không mắc lỗi diễn đạt, chính tả.
* Về nội dung:
1. Mở bài
- Giới thiệu về tác giả Lê Minh Khuê và truyện ngắn Những ngôi sao xa xôi.
- Nêu vị trí đoạn trích 0.5
- Giới thiệu nhân vật Phương Định và nêu cảm nhận chung về nhân vật: Đoạn trích 
đã làm nổi bật vẻ đẹp của nhân vật Phương Định trong một lần phá bom: dũng cảm, 
kiên cường, có tinh thần trách nhiệm cao trong công việc và có tâm hồn nhạy cảm, 
tinh tế.
- Trích dẫn đoạn trích
2. Thân bài
a. Khái quát (hoàn cảnh ra đời, vị trí và nội dung đoạn trích) 0.25
- Truyện ngắn “Những ngôi sao xa xôi” của Lê Minh Khuê sáng tác năm 1971 lúc 
cuộc kháng chiến chống Mĩ của dân tộc đang diễn ra ác liệt. -Đoạn trích trên nằm ở phần trung tâm của truyện. Đoạn trích thuật lại khung cảnh 
và công việc phá bom của Phương Định và hai nữ đồng đội ở một cao điểm trên 
đường mòn Trường Sơn. Qua đó khắc hoạ tâm trạng, tinh thần dũng cảm kiên 
cường của Phương Định
b. Cảm nhận 0.5
 *Luận điểm 1: Giới thiệu hoàn cảnh sống và chiến đấu gian khổ nguy hiểm 
dưới chân cao điểm và cận kề với cái chết khi phá bom của Phương Định 
 + Khung cảnh chiến trường trước giờ ra trận được nhà văn miêu tả rất kĩ qua không 
gian, không khí, cảnh vật: "Vắng lặng đến phát sợ. Cây còn lại xơ xác. Đất nóng. 
Khói đen vật vờ từng cụm trong không trung, che đi những gì từ xa”
 + Sử dụng những câu văn ngắn, câu rút gọn, từ ngữ giàu hình ảnh để khắc họa 
hoàn cảnh khốc liệt nơi chiến trường. 
 + Nhưng chính hoàn cảnh đó đã thử thách cao độ lòng gan dạ, sự bình tĩnh, làm 
ngời sáng lên tinh thần yêu nước, đầy quả cảm của PĐ.
* Luận điểm 2: Vẻ đẹp của nhân vật Phương Định 
* Phương Định là một chiến sĩ phá bom dũng cảm, kiên cường luôn bình tĩnh 
vượt lên mọi hiểm nguy. 1.5
- Mặc dù phá bom là công việc thường ngày như cô kể: Quen rồi. Một ngày chúng 
tôi phá bom đến năm lần. Ngày nào ít: ba lần. Nhưng mỗi lần phá bom vẫn là một 
thử thách.
- Sau những đợt thả bom của giặc, Phương Định cùng đồng đội chạy lên cao điểm 
để làm nhiệm vụ, nơi vẫn còn có những quả bom chưa nổ. Không gian lúc đó vắng 
lặng đến phát sợ. Nhưng cô không hề sợ hãi. Phương Định vẫn có nét tâm lý rất 
con gái. Cô có cảm giác như các chiến sĩ đang dõi theo mình, vì vậy mà cô cảm 
thấy an tâm hơn. Cô quyết định không đi khom, bởi một lý do rất đơn giản “Các 
anh ấy không thích cái kiểu đi khom khi có thể cứ đường hoàng mà bước tới.” Cảm 
giác ấy vừa thể hiện lòng tự trọng, vừa là ý chí mạnh mẽ giúp cô dũng cảm vượt 
qua mọi hiểm nguy.
- Khi ở bên quả bom, cận kề với cái chết im lìm và bất ngờ, từng cảm giác của con 
người cũng trở nên sắc nhọn: Thỉnh thoảng lưỡi xẻng chạm vào quả bom. Một tiếng 
động sắc đến gai người cứa vào da thịt tôi. Tôi rùng mình và bỗng thấy tại sao 
mình làm quá chậm. Nhanh lên một tí! Vỏ quả bom nóng. Một dấu hiệu chẳng lành. 
Cô bình tĩnh và khẩn trương bỏ gói thuốc mìn xuống cái lỗ đã đào, sau đó châm 
ngòi, chạy lại chỗ ẩn nấp.
- Sau đó là cảm giác hồi hộp, lo lắng, căng thẳng khi chờ đợi tiếng bom nổ. Một 
tiếng nổ kỳ quái đến váng óc cũng là lúc nhiệm vụ được hoàn thành.
- Công việc nguy hiểm nhưng Phương Định luôn cố gắng để hoàn thành tốt nhiệm 
vụ. Có lúc cô có nghĩ đến cái chết nhưng là một cái chết mờ nhạt, không cụ thể. 
Còn cái chính: liệu mìn có nổ, bom có nổ không? Không thì làm cách nào để châm 
mìn lần thứ hai?”. Suy nghĩ ấy thể hiện một tinh thần trách nhiệm rất cao trong 
công việc là lòng quả cảm, không sợ hi sinh.
* Phương Định là một cô gái có tâm hồn nhạy cảm và tinh tế 0.5
- Nét nữ tính của cô hiện lên qua cách cô cảm nhận về những vật vô tri hàng ngày 
mà cô vẫn phải làm việc cùng “Dường như vật duy nhất vẫn bình tĩnh, phớt lờ mọi 
biến động chung là chiếc kim đồng hồ. Nó chạy, sinh động và nhẹ nhàng, đè lên 
những con số vĩnh cửu” . - Lần phá bom nguy hiểm, căng thẳng đến nghẹt thở nhưng cô vẫn cảm nhận rất 
tinh tế, rất rõ mọi sự việc, hiện tượng, tiếng động diễn ra xung quanh. Tâm lý của 
cô trong lần phá bom được miêu tả tinh tế đến từng cảm giác, ý nghĩ dù chỉ thoáng 
qua trong giây lát.Điều ấy chứng tỏ thế giới nội tâm của PĐ thật phong phú. 
c. Đánh giá: 0.5
+ Trong truyện, có lẽ đây là đoạn xuất sắc nhất; tâm lí nhân vật được miêu tả cụ 
thể, tinh tế đến từng cảm giác, từng ý nghĩ ... 
+ Truyện được trần thuật từ ngôi thứ nhất, Phương Định là nhân vật chính cũng là 
người kể chuyện. Ngôi kể tạo điều kiện cho tác giả mở ra thế giới nội tâm của nhân 
vật một cách tự nhiên, một thế giới tâm hồn giàu xúc cảm suy tư, nhiều khát khao, 
ước vọng. 
+ Giọng điệu giàu chất nữ tính, lắng đằm nội tâm. 
+ Nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật tinh tế, chân thực, sinh động.
+ Cách kể chuyện sử dụng câu ngắn nhịp nhanh khi thì câu dài nhịp chậm...
- Liên hệ mở rộng: Phương Định, một hình tượng đẹp, có ý nghĩa tiêu biểu về 
người thanh niên Việt Nam trong sự nghiệp chiến đấu bảo vệ Tổ quốc. Cùng với 0.25
những hình tượng nghệ thuật khác như hình tượng anh thanh niên trong “Lặng lẽ 
Sa Pa”, người chiến sĩ lái xe trong “Bài thơ về tiểu đội xe không kính” thì nhân 
vật Phương Định đã góp phần phong phú hóa hình tượng cao đẹp của con người 
Việt Nam trong công cuộc lao động và bảo vệ Tổ Quốc.
3. Kết bài 0.5
- Khẳng định lại vẻ đẹp của nhân vật
- Cảm nghĩ và bài học rút ra cho bản thân.