Bài giảng Lịch sử 8 (Kết nối tri thức) - Bài 7: Khởi nghĩa nông dân ở Đàng ngoài thế kỉ XVIII - Trường THCS Đông Tây Hưng

 1 Đây là 
địa danh nào?
 Luỹ Thầy – Luỹ Đào Duy Từ (Quảng Bình) Dưới chân luỹ Thầy sát cửa 
sông Nhật Lệ (thuộc tỉnh 
Quảng Bình) còn một tấm bia 
khắc dòng chữ: “Nơi đây đã 
từng diễn ra các cuộc giao 
tranh quyết liệt giữa hai thế 
lực phong kiến Trịnh – 
Nguyễn trong gần 50 năm 
của cuộc nội chiến” Đàng Ngoài
 Sông Gianh
 Đàng Trong Bài 7 
 Khởi nghĩa nông dân ở 
Đàng Ngoài thế kỉ XVIII NỘI DUNG
1. Bối cảnh lịch sử.
2. Một số cuộc khởi nghĩa lớn của 
phong trào nông dân Đàng Ngoài.
3. Kết quả, ý nghĩa lịch sử và tác 
động của phong trào nông dân ở 
Đàng Ngoài thế kỉ XVIII.
 6 Bài 7. Khởi nghĩa nông dân ở Đàng Ngoài thế kỉ XVIII
1. Bối cảnh 
 lịch sử.
 7 Khai thác kênh chữ SGK tr30,31, đặc biệt tư liệu 1,2, hoạt động cặp đôi trong 
vòng 2 phút để hoàn thành Phiếu học tập về bối cảnh lịch sử dẫn đến phong trào 
nông dân ở Đàng Ngoài
 PHIẾU HỌC TẬP
 Chính trị 
BỐI CẢNH 
 Kinh tế 
 LỊCH SỬ
 Xã hội PHIẾU HỌC TẬP
 - Chính quyền Đàng Ngoài khủng hoảng sâu sắc:
 Chính + Vua Lê không có thực quyền
 trị + Chúa Trịnh giữ mọi quyền hành, ăn chơi phung phí
 + Quan lại hoành hành, đục khoét nhân dân
 BỐI 
CẢNH Kinh tế
LỊCH 
 SỬ
 Xã hội 10 Chúa Trịnh Sâm càng lúng sâu hơn vào “vũng bùn” ăn chơi 
hưởng lạc. Vào dịp Tết Trung thu “chúa phát gấm làm hàng trăm, 
hàng ngàn cái đèn lồng tinh xảo tuyệt vời, mỗi cái giá đến mấy 
chục lạng vàng” 
 ( Thượng kinh kí sự)
Quan lại xét xử “đục nước béo cò”, “để cho kẻ giảo hoạt lọt lưới 
pháp luật, kẻ điêu toa được múa mép, kẻ lí ngay đành phải chịu 
thua”
 (Thông sức của Ngự sử đài năm 1719) Trong số các đời chúa Trịnh, UyTranh Nam vẽ vương cảnh ăn Trịnh chơi trongGiang phủ là người tàn chúa Trịnh.
ngược, hiếu sắc, làm nhiều điều vô đạo, trong đó không thể không nhắc 
 đến hành vi trái luân thường đạo lý, khi quân phạm thượng.
 12
 Hình minh hoạ chúa Triṇ h Giang đam mê tử u sắc Trịnh Sâm là một vị 
chúa có nhiều cung tần 
vào loại nhất trong các 
chúa Trịnh. Theo cuốn 
Chuyện tình vua chúa 
hoàng tộc Việt Nam 
thống kê thì ông này có 
tới 400 cung tần, mỹ nữ 
chuyên lo việc hầu hạ. 13 “Tôi đi vào từ cửa sau, nhìn quanh tôi 
thấy cây cối um tùm, chim hót líu lo, muôn 
hoa đua thắm. Qua mấy lần cửa, các 
hành lang dài quanh co tôi được đưa tới 
một ngôi nhà thật lớn gọi là phòng trà. 
Đồ đạc trong phòng đều được sơn son 
thếp vàng. Lúc đó thánh thượng đang ngự 
phòng thuốc cùng các phi tần nên tôi 
không thể yết kiến. Tôi được thiết đãi bữa 
sáng mĩ vị với đồ dùng toàn bằng vàng, 
bạc. Ăn xong tôi được đưa đến yết kiến ở 
Đông Cung và khám bệnh cho thế tử Trịnh 
Cán. Thế tử vì “ăn quá no, mặc quá ấm” 
mà sinh bệnh”. Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác PHIẾU HỌC TẬP
 - Chính quyền Đàng Ngoài khủng hoảng sâu sắc:
 Chính + Vua Lê không có thực quyền
 trị + Chúa Trịnh giữ mọi quyền hành, ăn chơi phung phí
 + Quan lại hoành hành, đục khoét nhân dân
 BỐI - Nông nghiệp đình đốn
CẢNH Kinh tế - Thủ công nghiệp, thương nghiệp ngày càng sa sút, 
LỊCH các đô thị suy tàn
 SỬ
 Xã hội - Năm 1710, chúa Trịnh Doanh tăng thuế ruộng tư, đánh thuế cả 
vào diện tích đất không sản xuất được như “đồng chua nước 
mặn”, “đất sồi, rừng khô cằn”, “bãi cát trắng”.
- Phan Huy Chú trong “Lịch triều hiến chương loại chí” đã nhận 
xét: “...Một tấc đất, không bỏ sót, không chỗ nào là không đánh 
thuế, cái chính sách vét hết lợi hình như quá cay nghiệt”. PHIẾU HỌC TẬP
 - Chính quyền Đàng Ngoài khủng hoảng sâu sắc:
 Chính + Vua Lê không có thực quyền
 trị + Chúa Trịnh giữ mọi quyền hành, ăn chơi phung phí
 + Quan lại hoành hành, đục khoét nhân dân
 BỐI - Nông nghiệp đình đốn
CẢNH Kinh tế - Thủ công nghiệp, thương nghiệp ngày càng sa sút, 
LỊCH các đô thị suy tàn
 SỬ - Nạn đói diễn ra khắp nơi
 - Nhân dân bỏ làng đi phiêu tán
 Xã hội -> Cuộc sống khó khăn thúc đẩy nông dân vùng lên 
 khởi nghĩa chống lại chính quyền phong kiến Nạn đói khủng khiếp năm 1740 
– 1741 ở Đàng Ngoài, “Dân lưu 
vong bồng bế, dắt díu nhau di 
kiếm ăn đầy đường Dân phần 
nhiều sống nhờ rau cỏ, ăn cả 
chuột, rắn. Người chết đói ngổn 
ngang, người sống sót không 
còn một phần mười. Làng nào 
có tiếng trù mật cũng chỉ còn 
năm, ba hộ mà thôi”. 
 (Khâm định việt sử thông giám cương mục) 18 - Người dân phải ăn vỏ cây, rau cỏ, thây chết đói đầy đường, thôn 
xóm tiêu điều. Những người sống sót thì phiêu tán khắp nơi. 
- Theo bản điều trần Ngô Thì Sĩ gửi chúa Trịnh thì 4 trấn đồng 
bằng (thuộc Bắc Bộ ngày nay) có 1076 xã, dân đi phiêu tán hết.
- Năm 1741, số làng phiêu tán gần hết lên đến 1730 làng, số làng 
phiêu tán vừa là 1961 làng, nghĩa là hơn 1/4 tổng số làng xã của 
Đàng Ngoài. Đời 
 Nông 
Chính sống 
 Kinh tế: dân vùng 
quyền nhân 
 đình lên 
phong dân cơ 
 đốn, sa chống lại 
 kiến cực: 
 sút chính 
khủng chết 
 nghiêm quyền 
hoảng, đói, 
 trọng. phong 
suy sụp phiêu 
 kiến.
 tán